Halloween w Danii – dynie, słodycze i straszne przebrania. Czy Duńczycy świętują inaczej niż Szwedzi i Norwegowie?

Halloween w Danii to coraz popularniejsza jesienna tradycja, podczas której ulice, domy i ogrody wypełniają się świecącymi dyniami, pajęczynami, duchami i czarownicami. Dzieci przebierają się za potwory, wędrują od drzwi do drzwi w poszukiwaniu słodyczy, a parki rozrywki zamieniają się w krainy pełne strachów. Choć na pierwszy rzut oka duńskie Halloween przypomina to znane z amerykańskich filmów, ma również swoje skandynawskie smaczki. Co ciekawe, obchody w Danii różnią się nieco od tych w Szwecji i Norwegii.

Kiedy obchodzi się Halloween w Danii?

Halloween przypada co roku 31 października, czyli w wigilię Wszystkich Świętych. Sama nazwa pochodzi od angielskiego określenia All Hallows’ Eve, oznaczającego wigilię tego święta.

W Danii zwyczaj obchodzenia Halloween w dzisiejszej, amerykańskiej formie zaczął zyskiwać popularność w latach 90. XX wieku. Rozpowszechniały go filmy, telewizja, kultura popularna, a także sklepy i parki rozrywki. Z czasem święto na dobre zadomowiło się w duńskich miastach i miasteczkach.

Współczesne duńskie Halloween to przede wszystkim zabawa dla dzieci i rodzin. Nie jest to tradycyjne święto wywodzące się z dawnej duńskiej kultury ludowej, lecz zwyczaj przejęty z krajów anglosaskich i zaadaptowany do lokalnych warunków.

„Slik eller ballade!” – duńska wersja „cukierek albo psikus”

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów Halloween jest wędrówka przebranych dzieci po sąsiedztwie. W Danii można usłyszeć okrzyk „Slik eller ballade!”, który oznacza mniej więcej „cukierek albo psikus!”.

Dzieci zakładają kostiumy czarownic, wampirów, szkieletów, duchów i innych strasznych postaci, a następnie odwiedzają sąsiadów, licząc na słodycze. W wielu domach przygotowuje się specjalne zapasy cukierków, aby nie rozczarować małych gości.

Dla dorosłych to okazja do wspólnej zabawy i spotkań sąsiedzkich. Niektórzy dekorują wejścia do domów, wystawiają dynie z wyciętymi twarzami i rozświetlają ogrody lampionami.

Duński zwyczaj ma jednak interesującego lokalnego konkurenta. W Danii od dawna znany jest bowiem Fastelavn – tradycyjny karnawałowy zwyczaj, podczas którego dzieci przebierają się w kostiumy i uczestniczą w zabawach. Jedną z nich jest rozbijanie drewnianej beczki, dawniej kojarzonej z kotem. Fastelavn przypada przed Wielkim Postem, a nie jesienią, ale pod względem przebieranek i dziecięcej radości można dostrzec pewne podobieństwa do Halloween.

Dynie, duchy i jesienna atmosfera

Trudno wyobrazić sobie Halloween bez wydrążonych dyń z wyciętymi oczami i uśmiechem. W Danii, podobnie jak w innych krajach Europy, dynie stały się jednym z najważniejszych symboli tego święta.

Wydrążone dynie z podświetleniem ustawiane są przed domami, na parapetach i w ogrodach. W sklepach pojawiają się dekoracje w kształcie nietoperzy, pająków i szkieletów, a dzieci uczestniczą w imprezach tematycznych oraz konkursach na najciekawsze przebranie.

Halloween wykorzystują również duńskie parki rozrywki. Przykładem jest kopenhaski Tivoli, który w okresie jesiennym słynie z sezonowych dekoracji i atrakcji. Dynie, jesienne ozdoby oraz specjalne wydarzenia przyciągają rodziny i turystów, którzy chcą zobaczyć stolicę Danii w nieco innym wydaniu.

To dobry przykład tego, jak współczesne Halloween łączy zabawę, sezonową atmosferę i ofertę turystyczną.

Halloween w Danii a Halloween w Szwecji – jakie są różnice?

W Szwecji Halloween również przypada 31 października i jest szczególnie popularne wśród dzieci oraz młodzieży. Szwedzkie dzieci wołają „Bus eller godis”, czyli „psikus albo słodycze”. Przebieranki, słodycze, dynie i imprezy tematyczne są bardzo podobne do tych organizowanych w Danii.

Najważniejsza różnica nie polega więc na samym sposobie świętowania, lecz na tym, jak Halloween funkcjonuje obok tradycji związanych z pamięcią o zmarłych.

W Szwecji duże znaczenie ma Alla helgons dag, czyli Dzień Wszystkich Świętych, obchodzony jako święto przypadające w sobotę między 31 października a 6 listopada. W tym czasie wiele osób odwiedza cmentarze i zapala świece na grobach bliskich. W szwedzkiej kulturze mocno widoczny jest więc kontrast między radosnym, nieco upiornym Halloween a spokojną, refleksyjną atmosferą dni pamięci o zmarłych.

W Danii również istnieje tradycja kościelnego wspominania zmarłych. Duńskie obchody Allehelgen przypadają jednak w pierwszą niedzielę listopada. Dzięki temu Halloween i kościelne wspomnienie zmarłych są wyraźnie rozdzielone w kalendarzu.

Warto zapamiętać: Halloween w Danii i Szwecji jest do siebie bardzo podobne, ale szwedzki okres Wszystkich Świętych szczególnie kojarzy się z zapalaniem świec na cmentarzach.

A jak wygląda Halloween w Norwegii?

Norwegia także przejęła współczesne Halloween, jednak zwyczaj ten rozpowszechnił się tam stosunkowo późno i nie wszędzie jest obchodzony z takim samym rozmachem.

Norweskie dzieci również przebierają się w straszne kostiumy i chodzą po słodycze. Popularne są domowe przyjęcia, dekorowanie domów oraz imprezy organizowane w szkołach i lokalnych społecznościach. W norweskim języku można spotkać określenie knask eller knep, czyli odpowiednik „cukierek albo psikus”.

Na tle Danii i Szwecji norweskie Halloween bywa mniej powszechne, choć w wielu miejscach jest już dobrze znaną częścią jesieni.

W Norwegii istotne pozostają również tradycje związane z pamięcią o zmarłych i kościelnym kalendarzem. Warto jednak pamiętać, że sposób obchodzenia Halloween zależy od regionu, wieku mieszkańców i lokalnych zwyczajów. Nie każda rodzina uczestniczy w tej zabawie.

Dania, Szwecja i Norwegia – porównanie Halloween

ZwyczajDaniaSzwecjaNorwegiaData Halloween31 października31 października31 październikaDzieci zbierające słodyczeTakTakTakDynie i straszne dekoracjePopularnePopularnePopularneLokalny okrzyk„Slik eller ballade!”„Bus eller godis”„Knask eller knep”Ważny zwyczaj jesiennyAllehelgen – pierwsza niedziela listopadaAlla helgons dag – sobota między 31 października a 6 listopadaKościelne wspominanie zmarłychDawna tradycja przebieranekFastelavn, przed Wielkim PostemRóżne zwyczaje ludowe, m.in. przebieranki wielkanocneTradycje ludowe związane m.in. z okresem świąt Bożego Narodzenia

Halloween a skandynawska tradycja pamięci o zmarłych

Choć Halloween kojarzy się przede wszystkim z zabawą, duchami i słodyczami, jego termin nie jest przypadkowy. Święto wywodzi się z tradycji wigilii Wszystkich Świętych, a współczesna forma rozwinęła się przede wszystkim w krajach anglosaskich.

W Skandynawii przełom października i listopada ma również spokojniejszy wymiar. Wiele osób odwiedza cmentarze, zapala świece i wspomina bliskich. W okresie, gdy dni stają się krótkie, a wieczory coraz ciemniejsze, światło świec i lampionów nabiera szczególnego znaczenia.

Nie należy jednak utożsamiać Halloween z kościelnymi obchodami Wszystkich Świętych. To różne tradycje, które w krajach nordyckich funkcjonują obok siebie – czasem w tym samym tygodniu, ale z innym charakterem i przesłaniem.

Ciekawostka: czy Halloween jest w Skandynawii starsze niż się wydaje?

Współczesne Halloween w Danii, Szwecji i Norwegii jest stosunkowo nowym zwyczajem. Jego popularność wzrosła pod wpływem kultury amerykańskiej pod koniec XX wieku i na początku XXI wieku.

Nie oznacza to jednak, że dawni mieszkańcy północy nie mieli własnych jesiennych obrzędów i opowieści o świecie nadprzyrodzonym. Skandynawski folklor pełen jest historii o trollach, duchach, tajemniczych istotach i zjawiskach, które miały wyjaśniać to, co nieznane.

Dzisiejsze Halloween nie jest prostą kontynuacją tych dawnych wierzeń, ale w pewien sposób pasuje do klimatu północnej Europy: długich, ciemnych wieczorów, starych legend i opowieści, które najlepiej brzmią przy świetle lampionu.

Halloween w Danii – ciekawostka dla miłośników Skandynawii

Czy podczas jesiennej podróży do Danii można spotkać Halloweenowe dekoracje? Zdecydowanie tak! Pod koniec października warto zwrócić uwagę na witryny sklepów, udekorowane ogrody i sezonowe atrakcje w Kopenhadze. Szczególnie interesująco prezentuje się Tivoli, gdzie jesienna sceneria nabiera wyjątkowego charakteru.

Dania, Szwecja i Norwegia pokazują, że nawet podobne zwyczaje mogą mieć nieco inne miejsce w lokalnej kulturze. W każdym z tych krajów Halloween łączy przebieranki, dynie i słodycze, ale obok niego funkcjonują również własne tradycje i sposoby upamiętniania zmarłych.

A Wy, jaką wersję Halloween lubicie najbardziej – pełną strachów i słodyczy czy raczej spokojną, jesienną atmosferę Skandynawii?